ब्रेललिपिका जन्मदाता,दृष्टिबिहिनहरुलाइ शिक्षाको पहुँचमा पुर्याउन योगदान दिने बिस्वकै महान ब्याक्तित्व,पिता लुइज  ब्रेल को हरेक बर्ष उहाको जन्मजयन्ती जनवरी ४ मा लुइस ब्रेल जन्मजयन्ती तथा लुइस ब्रेल दिवस मनाइदै आइरहेको छ।

आजको दिन उहाको २१७ औं जन्मजयन्ती तथा सातौं अन्तरास्ट्रिय लुइस ब्रेल दिवस बिबिध कार्यक्रम गरि सबै स्थानमा मनाइदै आइरहेको छ। ब्यक्तिगत परिचय: लुइज ब्रेल ४ जनवरी १८०९ मा फ्रान्सको कुप्रे नामक स्थानमा जन्मेका थिए। उनी एक प्रसिद्ध फ्रेंच शिक्षक, संगीतज्ञ र बधिर (दृष्टिहीन) व्यक्तिका लागि सुधारक थिए।

लुइज ब्रेलको नाम आजका दिनमा दृष्टिहीन व्यक्तिहरूको सन्देश र सूचना प्राप्तिको एक अत्यन्तै प्रभावकारी प्रणालीको रूपमा परिचित छ, जसलाई “ब्रेल लिपि” भनिन्छ। पारिवारिक परिचय: लुइज ब्रेलको जन्म एक साधारण परिवारमा भएको थियो। उनका पिता सिमोन ब्रेल एक काष्ठकर्मी थिए र उनकी आमा क्याथरीन ब्रेल एक गृहिणी थिइ। लुइज ब्रेलको बचपनमा एक दुःखद घटना घटेको थियो, जसले उनको जीवनलाई पूर्णतया बदलिदियो। जब उनी ३ वर्षका थिए, तब उनको आँखामा दुर्घटनावश चोट लाग्यो, जसका कारण उनी दृष्टिहीन भएका थिए। कार्य र योगदान: लुइज ब्रेलको सबैभन्दा महत्वपूर्ण योगदान भनेको दृष्टिहीन व्यक्तिहरूसँग सम्बन्धित “ब्रेल लिपि”को आविष्कार हो। उनीले १५ वर्षको उमेरमा १८२४ मा “ब्रेल” लिपिको विकास शुरू गरेका थिए। यस लिपिमा ६ बुँदाहरूको संयोजनबाट अक्षर, अंक र चिन्हहरू बनाउन सकिन्छ। यस लिपिले दृष्टिहीन व्यक्तिहरूलाई लेख्न र पढ्नको अधिकार प्रदान गर्‍यो र यसबाट उनीहरूको शिक्षा र जीवन स्तरमा निकै सुधार आएको छ। त्यसको अतिरिक्त, ब्रेलले संगीत लेखनको लागि पनि एउटा ब्रेल लिपि प्रणाली विकसित गरे जसले दृष्टिहीन संगीतकारहरूलाई संगीत पढ्न र लेख्नको सुविधा प्रदान गर्‍यो। मान सम्मान: लुइज ब्रेलको योगदानको मूल्यांकन पछि, उनलाई धेरै सम्मान र पुरस्कार प्राप्त भए। उनका आविष्कारका कारण, उनी आज पनि संसारभरका दृष्टिहीन व्यक्तिहरूका लागि एक प्रेरणास्त्रोत बनेका छन्। उनलाई फ्रान्सका विभिन्न संस्थाहरू र विद्यालयहरूले सम्मानित गरेका छन्। नेपालमा पनि ब्रेल लिपिको प्रयोग व्यापक छ र उनीलाई सम्मान दिने कार्य भइरहेका छन्। निष्कर्ष: लुइज ब्रेलको जीवन र कार्यले हामीलाई सिकाउँछ कि कुनै पनि शारीरिक अक्षमता हुनु भनेको सृजनात्मकता र शिक्षामा अप्ठ्यारो उत्पन्न गर्न सक्दैन। उनले दृष्टिहीनहरूको लागि एक नयाँ युगको शुरुवात गरे। ब्रेल लिपिको आविष्कारले संसारभरिका लाखौं दृष्टिहीन व्यक्तिहरूको जीवनको स्तर सुधार्न मद्दत पुर्‍याएको छ।

बुदागत रुपमा: 1. जन्म: ४ जनवरी १८०९, कुप्रे, फ्रान्स

2. आविष्कार: ब्रेल लिपि (दृष्टिहीन व्यक्तिहरूको लागि)

3. मुख्य कार्य: शिक्षक, संगीतज्ञ, ब्रेल लिपिको विकासकर्ता

4. परिवार: सिमोन ब्रेल (पिता), क्याथरीन ब्रेल (आमा)

5. सम्मान: ब्रेल लिपि कारण सम्मानित, दृष्टिहीन व्यक्तिहरूको अधिकारको प्रवर्तक

6. मृत्यु: ६ जनवरी १८५२, पेरिस, फ्रान्स

7. उपलब्धि: दृष्टिहीन व्यक्तिहरूको जीवनस्तर सुधार्ने कार्य